Bilgisayarlı
Tomografi (BT) Nedir?
Bilgisayarlı tomografi x-ışını (röntgen)
kullanılarak vücudun incelenen bölgesinin kesitsel görüntüsünü oluşturmaya
yönelik radyolojik teşhis yöntemidir. İnceleme sırasında hasta bilgisayarlı
tomografi cihazının masasında hareket etmeksizin yatar.Masa manuel ya da
uzaktan kumanda ile cihazın ''gantry'' adı verilen açıklığına sokulur.
Cihaz bir bilgisayara bağlıdır. X-ışını kaynağı incelenecek hasta etrafında
360 derecelik bir dönüş hareketi gerçekleştirirken ''gantry'' boyunca dizilmiş
dedektörler tarafından x-ışını demetinin vücudu geçen kısmı saptanarak
elde edilen veriler bir bilgisayar tarafından işlenir. Sonuçta dokuların
birbiri ardısıra kesitsel görüntüleri oluşturulur. Oluşturulan görüntüler
bilgisayar ekranından izlenebilir.Görüntüler filme aktarılabileceği gibi
gerektiğinde tekrar bilgisayar ekranına getirmek üzere optik diskte depolanabilir.
Ayrıca görüntüler bilgisayar tarafından işleme tabi tutularak birbirine
dik eksenlerde yeniden yapılandırılmış görüntüler elde edilebilir. Bu görüntülerin
de yardımıyla 3 boyutlu görüntüler oluşturulabilir. Yeni gelişmekte olan
teknolojilerle sanal endoskopi yapma olasılığını vermektedir. Bu şekilde
soluk borusunun, yemek borusunun, midenin, ince ve kalın barsakların, damarların
ve idrar yollarının içeriden görüntülerini elde etmek mümkün olmaktadır.
Bu yeni görüntüleme yöntemleri şimdilik endoskopik yöntemlerin eksikliklerini
tamamlamak amacı ile kullanılmaktadır. Bilgisayarlı tomografi diğer x-ışın
incelemelerine göre bazı avantajlara sahiptir. Özellikle organların, yumuşak
doku ve kemiklerin şekil ve yerleşimini oldukça net gösterir.Ayrıca BT
incelemeleri hastalıkların ayırıcı tanısını yaparak tedavi yöntemlerini
değiştirmektedir.Diğer görüntüleme yöntemlerinden daha erken ve doğru şekilde
birçok hastalığın teşhisini sağlamaktadır. Hastalıklar erken teşhis edildiğinde
daha iyi tedavi edildiklerinden, BT bu üstün özellikleriyle doktorların
birçok hayat kurtarmasına yardımcı olmuştur.

İnceleme
rahatsızlık verici mi? Herhangi bir tehlikesi var mı?
İncelemenin kendisi tamamen ağrısızdır.
İnceleme sırasında hastadan BT cihazının masasında hiç hareket etmeksizin
yatması istenir. Yapılacak incelemenin türüne bağlı olarak hastaya kol
damarlarından kontrast madde enjekte edilebileceği gibi kontrast madde
içmesi de istenebilir. İncelemenin bu kısmı hasta için biraz rahatsızlık
verici olabilir. Kontrast maddeler iyot içerdiği için bazı kişilerde allerjik
reaksiyonlara neden olabilir. Hastanın inceleme öncesinde teknisyen ya
da radyoloğa bu tür maddelere karşı daha önce allerjik bir reaksiyon gösterip
göstermediğini ve eğer varsa başka maddelere karşı allerjisini bildirmesi
gerekir. Hastaya daha önceden yapılmış bir BT incelemesinde, İVP olarak
adlandırılan böbrek incelemesinde veya anjiografi sırasında kontrast madde
verilmiş olabilir. BT cihazları X ışınlarını kullanır.Hastanın güvenliği
için en iyi şekilde dizayn edilmiş olup inceleme sırasında maruz kalınan
radyasyon miktarı gerekli en az düzeyde olacak şekilde imal edilmiştir.
X ışınları anne karnında gelişmekte olan fetusa zarar verebileceğinden
inceleme hazırlığına başlamadan evvel hasta hamilelik şüphesi varsa bu
konuda doktora veya teknisyene bilgi vermelidir.

İncelemeye
hazırlık için yapılması gerekenler nelerdir?
İncelemenin
Yapılacağı Gün:
İnceleme gününde eğer aksi belirtilmezse
randevu saatinden 4 saat önce başlamak üzere katı gıda yenmemelidir. Bununla
birlikte kahve, çay, fazla katı olmayan çorbalar ve meyve suyu çok fazla
olmamak kaydıyla içilebilir. Katı gıda alımının sınırlanması birçok tıbbi
işlem öncesinde hastanın güvenliği için alınan bir önlemdir. Eğer inceleme
abdomene yönelik yapılacaksa hastanın 12 saat aç kalması gerekmektedir.
Bu inceleme için 3 gün önceden itibaren sıvı gıdalar alınmalıdır. Son gece
müshil ve inceleme sabahı ise lavman yapılır. Ardından incelemenin 4 saat
öncesinden itibaren kontrast madde içiren su içirilir.
İncelemenin
Yapılacağı Oda:
BT teknisyeni hastaya kendini tanıtarak
işlem hakkında bilgi verir ve hastanın muhtemel sorularını yanıtlayarak
rahatlamasına yardımcı olur. İncelenecek beden bölgesine bağlı olarak vücuttaki
metal objelerin çıkarılması istenebilir. Daha sonra hastaya önlük giydirilir.
İnceleme
sırasında neler olur?
Teknisyen hastayı incelemenin yapılacağı
odaya götürerek yapılacak incelemeye göre hastanın sırt üstü veya yüz üstü
masaya yatmasını sağlar. Hastanın rahat etmesi önemlidir, çünkü inceleme
süresince hastanın hareket etmemesi gerekir. BT incelemeleri hastaların
tıbbi problemlerine ve incelenecek vücut kısmına göre farklılıklar gösterir.
Hastalığın teşhisi için incelemenin nasıl yapılması gerektiğine radyolog
karar verir. Örneğin eğer batın bölgesi incelenecekse göğüs alt kısmından
pelvis üst kısmına kadar kadar olan kesim taranacaktır. Böyle bir inceleme
süresince sizden görüntülerin bulanık çıkmaması için belli aralıklarla
nefesinizi tutmanız istenecektir . Makina işlem süresince bazı sesler çıkarır.
Hastanın üstünde yattığı masa her bir görüntü oluştuktan sonra bir miktar
hareket edecektir. Ayrıca teknisyen ya da makina tarafından nefes tutup
vermeyle ilgili hastaya sinyal verilecektir. Kimi incelemelerde işlem öncesinde
veya sırasında doktor veya teknisyen tarafından kontrast madde enjeksiyonu
yapılabilir. Bu radyoloğun görüntüleri daha iyi değerlendirmesini sağlıyacaktır.
Eğer işlem sırasında veya enjeksiyon sonrasında hasta bir rahatsızlık hissederse
bunu teknisyene veya doktora bildirmelidir.
Bir
bilgisayarlı tomografi incelemesi ne kadar sürer?
İncelemeler hastalarının klinik bulguları
göz önüne alınarak her bir hasta için ayrı ayrı planlanır. Bundan dolayı
yapılan BT incelemesi daha önce yaptırmış olduğunuz bir BT incelemesinden
farklıysa ya da inceleme sonunda ek görüntüler alma ihtiyacı duyulmuşsa
endişelenmemek gerekir. Başlangıcından bitimine kadar çekim süresi ortalama
15 dakikadır.
İnceleme
bitiminde yapılması gerekenler nelerdir?
Radyolog incelemesi yapılan kişinin
hastalığıyla ilgili bir sonuca varmasını sağlayacak yeterli bilgiyi elde
ettikten sonra inceleme sona erdirilir ve hasta evine gidebilir. İncelemeden
sonra herhangi bir kısıtlama olmaksızın normal günlük aktivitelerine devam
edebilir.
İncelemeler
nasıl değerlendirilir?
İncelemeler vücudun hangi kısmıyla
ilgiliyse o konuda uzmanlaşmış radyolog doktorlar tarafından değerlendirilir
ve daha sonra yazılı bir rapora dönüştürülerek hastaya teslim edilir. Eğer
başka sorularınız varsa incelemenizi yapacak olan doktorlar ve teknisyenlerden
gerekli bilgileri alabilirsiniz.
| |
Son Eklenenler |
|
Rastgele Konu |
|
Anketler |
|
|