Beze
Nedir? Nerelerde Bulunur ?
Bezeler (lenf Nodları) dışarıdan
vücudumuza giren mikroorganizmalarla vücudun savaştığı, direnç gösterdiği
savunma yapılarımızdır. Boyunda, koltukaltında, kasıklarda, ensede kulak
çevresinde, dirsek bölgesinde ve hatta karın içi organlar ile göğüs boşluğunda normalde
bulunurlar. Bademciklerimizde birer bezedir. Sağlam kişilerin %50-60'ında
ciddi bir rahatsızlık olmadan normal boyutlarda bezelerle karşılaşmaktayız.
Bulaşıcı hastalıkların (enfeksiyon hastalıkları) seyiri esnasında bezeler
büyüyebildiği gibi; bazı kanserlerle beraber bulunması nedeni ile hem korkutucu
olabilmekte hemde erken tanısının konması önem arzetmektedir.
Bezelere
Ne Zaman Dikkat Edilmeli ve Hastalık Yönünden Araştırılmalı ?
Bir santimetreden küçük bezeler genellikle
hastalık bulgusu değildir. Fasülye tanesi boyutundaki bezelerin başka bir
bulgusu yoksa üzerinde durulması gerektiği, bir çok insandada bulunabileceği
bilinmelidir. Boyutunda 1,5 cm üzeri, dirsek bölgesinde 0.5 cm, kasıkta
1,5 cm üzeri beze büyüklükleri ise hastalık belirtisi olup araştırılması
gerekmektedir. Ancak boyutu ne olursa olsun omuz üseri bezeler aksi ispat
edilene kadar ciddi hastalıklara işaret eder. Ense ve kulak bölgesi bezeleri
ise çoğunlukla enfeksiyöz hastalıklar arasında görülür.
Beze
Büyümelerine Eşlik Edebilen Bulgular Nelerdir?
2 haftadan kısa süreli beze büyümeleri
çoğunlukla enfeksiyöz kaynaklıdır. 2. haftayı aşan bir öyküde ise tüberküloz,
viral enfeksiyonlar, kanserler akla gelmelidir. Uzun süreli kullanılan
ilaçlar (difenilhidantoin, karbamezapin, primidon, suksinatlar, altın tuzları,
sulfasalazin, kaptopril, atenolol, kinidin, allopurinolsefalosporin, primetamin)
beze büyümelerine yol açabilir.Ateş, kilo kaybı, gece terlemeleri gibi
eşlik egen bulgular lenfoma denen beze kanserleri ile beraber bulunabilir.
Son günlerde geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonları, döküntülü hastalıklar,
diş ve dişeti rahatsızlıkları enfeksiyon hastalıklarına işaret eder.
Bezlerin
Muayenesinde Diğer Bulgular Nelerdir?
Bezelerin ağrılı, hassas ve kızarık
olması enfeksiyonların bir bulgusudur. Hodgkin hastalığı denilen beze kanserinde
bezeler ağrısız, yumuşak, hareketli ve lastik kıvamındadır. Başka tip beze
kanseri olan Hodgkin dışı lenfomalarda ise sert ve ağrılı olur.
Eşlik
Eden Bulgular Nelerdir?
Bademcik iltahapları, çürük bir diş
boyun bölgesi bezelerinin nedeni olabilir. Cilt döküntüleri kızıl, kızamık,
kızamıkçık ve diğer viral enfeksiyonlarda görülür. Yeni ortaya çıkan ciltte
solukluk, kanamalar ve morarmalarda aksi ispat edilene kadar kanserler
akla gelmeli ve hemen ileri tetkiklerin yapılması için doktora başvurulmalıdır.
Karaciğer ve dalak büyüklüğün de çoğunlukla kanserlerle beraber olup üzerinde
önemle durulmalıdır. Enfeksiyöz mononükleozis dediğimiz bazı viral sistemik
enfeksiyonlarda lenfadenopati (lenf bezi büyümesi), cilt döküntüleri, karaciğer
ve dalak büyüklüğü yapabilir.
Boyun
Bölgesi Bezelerinin Nedenleri Nelerdir ?
Boyun, çene altı, ense ve kulak çevresi
lenf bezleri çoğu hastada baş-boyun enfeksiyonuna ikincildir. Uzun süreli
boyun bölgesi beze büyümelerinde tüberkülozonda düşünülmesi gereklidir.
Beze kanserleri de boyun bölgesinden başlayabilir. Eğer omuz üstü bölgede
de varsa tümörler ilk planda düşünülmelidir. Lösemiler genellikle yaygın
beze büyüklükleri yapar. Koltuk altı ve kasık bölgesi lenf bezeleri sıklıkla
enfeksiyonla beraber olup kol, uyluk ve bacağın cilt enfeksiyonları için
ayrıntılı beze muayenesi gerekir. Ülkemizde çocukluk çağında aileler
sıklıkla sol koltuk altı beze yakınması ile doktora başvururlar. Genellikle
BCG(verem aşısı) aşısına ikincil gelişip tedavi gerektirmezler.
Vücudun
Birçok Yerinde Birden Görülen Beze Büyümeleri Neden Olabilir ?
Yaygın beze büyümeleri daima ciddi
hastalıklarala beraberdir. Ayrıntılı bir öykü ve fizik muayene inceleme
tanıda çok yararlıdır.
Viral enfeksiyonlarla, lösemiler
ve ileri evre beze kanserleri yaygın lenfadenopati (lenf bezesi büyümesi)
yaparlar
Beze
Büyümeleri Nasıl Takip Edilmelidir ?
Lenf bezi büyümelerinin izlemi aşama
aşama aşağıdaki şekildedir.
a) Eşlik eden anlamlı fizik inceleme
bulgusu varsa mutlaka ciddi hastalıklara araştırılmalıdır.
b) Eşlik eden bulgu yoksa 2 veya
3 hafta gözlenir. Bu arada antibiyotik kullanılabilir.
c) 2-3 haftalık gözlem sonunda bezeler
tekrar değerlendirilir. Boyutta artışlar var ise ileri tetkikler yapılır.
d) 2-3 haftalık izlemde beze aynı
boyutta sebat ediyorsa bir 2-3 hafta daha izlenir. Beze kayboldu ise takipten
çıkarılır.
e) İzlem sonunda beze aynı boyutta
ise yine ileri tetkikler yapılmalıdır. Gerekirse tanı için beze biyopsisi
alınmalıdır.