Bu cümleyi ilk kullandığımda üniversite 1. sınıf öğrencisiydim. İlk
olarak kendime bir web sitesi yapmak amacıyla yola çıktım ve şimdi
mesleğimin bir bölümünü oluşturur oldu. Bilgisayarı olanların büyük bir
çoğunluğunda böyle bir istek olacaktır. Ama uğraşan yada başarılı
olanların sayısı oldukça az. Yapan çok ama başarılı olan az. Biraz
düşündüm ve kendimce bir başlangıç rehberi oluşturdum…
Nereden Başlamalı?
İlk olarak temelden başlanmalı. Webin temelleri değil bilgisayar
temelleri. Bilgisayarın çalışma mantığı, yapısı tamamen olmasada belli
bir seviyeye kadar (ihtiyacı olduğunda neyi nasıl yapacağını bilecek yada nasıl öğreneceğini bilecek seviyede) öğrenilmeli.
Network mantığı öğrenilmeli. Sunucu, hosting, domain, veritabanı,
dinamik, statik gibi birçok network terimi yapısı ile beraber bilinmeli.
Webe başlamadan önce “web nedir?” sourusuna (www=World Wide Web) kavramı dışında açıklayıcı yeterli ve gerekli bilgiler biliniyor olamlı.
Geldik işin asıl kısmına, “Web Programlama“
Web dünyasında iki ana yol var. Birincisi herşeyi olmasada sistemin ana
yaratısıcı ben olmak istiyorum seçeneği. Diğeri ise fazla uğraşmadan
komplike sistemlere direk başlamak. ( Hazır kod, CMS, script gibi ek
kavramların öğrenilmesini gerektirecek :D )
Nasıl Başlanmalı?
İkincisini açalım:
Programcılık alanında çalışan biri yada birileri bir plan proje
dahilinde geliştirilebilir ve modüler bir yapıya sahip bir web projesi
geliştirirler. Daha sonra internet üzerinden ücretli yada ücretsiz
olarak bu sistemi dağıtırlar. Birileride bu script kodlarını alır,
ister olduğu gibi kullanılır, isterse grafiğinde ve kodlarında
değişiklikler yaparak kullanır. Genelde asıl değişiklik grafiğinde
(tasarım, tema, style vs) yapılır. Değişiklikler öyle profesyonelce
yapılır ki kodları aynı olan yüzlerce site biribirine hiçbir şekilde
benzemez. Dosya ve link uzantıları bile… http://www.eselioglu.org böyle
bir site. Wordpress blog script kodları üzerine kurulu. Bakınız footer
bölümü (alt bölüm). Bu arada hazır sistem kullanıyorsanız
sitenin bir bölümüne onun ile ilgili gerekli bilgileri (lisans, isim)
yazmak etik açıdan gereklidir. (Hazır sistem kullananların çoğu bunu yapmıyor).
Birinciye dönelim: Kendi sitemi kendim yapmak istiyorum! cümlesi ile başlanmalı. İlk olarak HTML
(Hyper Text Markup Language) dili öğrenilmeli. Bütün sistemler HTML
tabanlıdır. HTML’in yanı sıra Javascript ve CSS dilleri öğrenilmeli. Bu
diller HTML’i donuk yapısından çıkartıp hareket ve estetik sağlıyorlar.
Daha sonra üç ana kulvar yer alır. PHP, ASP, JSP, birisi seçilmeli ve
onun üzerinden devam edilmeli. PHP daha çok Linux,Unix üzerinde çalışır
ve MySQL yada PostgreSQL veritabanı kullanır. ASP, ASP.NET Windows
platformu sistemi, MsSQL Access gibi veritabanı sistemleri kullanır.
JSP Sun firması tabanlıdır. Tabi bu arada PHP unixde çalışıyor yada
MySQL kullanıyor şartı yok. MsSQL yada Acces yada Oracle da
kullanılabilir. Ama en iyi performans ve kullanılabilirlik göz önüne
alındığında bunlar deniliyor bilinen çevrelerden. Bu arada web
programcılığında ilerlemek isteniliyorsa ya tasarım (profesyonel ve
belli standartlara sahip) yada programlama (Nesneye dayalı olandan)
alanlarından birisi seçilmeli ki daha profesyonel olsun.
Kendimce hazırladığım ilk yazının ardından ikinci bir yazı ( devam
niteliğinde ) hazırlama ihtiyacı duydum. Herkes bir web sitesi sahibi
olmayı ister elbet. Ama bu işi istiyorsak uğraşına zaman kaybınada göz
yummaya da hazır olmamız lazım. Bu yazıda daha çok nasıl hazır
sistemler üzerinden web sitesi yapılabilir? konusuna giriş yapmaya
çalışacağım. Düşüncem bir sonrakinde de hazır sistem üzerinden bir site
kurulum demosu oluşturmak.
Bir önceki yazıdan : Network mantığı öğrenilmeli. Sunucu,
hosting, domain, veritabanı, dinamik, statik gibi birçok network terimi
yapısı ile beraber bilinmeli.
Bir web sitesi yapmaya karar verilmiş olsun. Ve zaman yok. Alt
yapıda yok diyelim. Ama bir web sitesi lazım. Ne yapılabilir bu
durumda. Güzel bir seçenek olarak hazır CMS sistemleri kullanılabilir.
Peki Nedir Bu CMS? (Content Managament System - İçerik Yönetim Sistemleri )
Bir web sitesi yapmak için programcılar tarafından oluşturulmuş
programlardır denilebilir. Yani birileri kolay kullanılabilir bir web
sitesi yapmış. Kolay web sitesi yapmak isteyende bu kodları alacak.
Kurulum talimatları doğrultusunda kurulumu yapacak. We kullanmaya
başlayacak. Hiçbişey kolay değildir tabi. bunun içinde bir miktar emek
vermek gerekiyor mutlaka.
CMS ile bir web sitesi yapmaya karar verdik diyelim. Adımlar neler olmalı.
Web sitesinin bir adı olmalı. Alan adı ( domain - www.siteadiniz.com
yani ) Bunu alan adı satışı yapan firmalardan alabilirsiniz. Bu işte en
iyiler arasında www.godaddy.com ve smallbusiness.yahoo.com yer alıyor. ) Alan adımızı alıyoruz. Yaklaşık 7-10 Dolar civarında bir masrafı var.
Web sitemiz olacakta dosyalarımız nerede duracak. Bunun içinde bir
hosting hesabı gereklidir. ( Sitemizin yayınlanması için dosyalarımız
kesintisiz internet bağlantısı olan bir bilgisayarda yayınlanıyor
olmalı. Bunun içinde bir hosting hesabı alınmalı ) Hosting de alıyoruz.
Kişisel bir site için ( /Haber /Duyuru /Resim Galerisi /Ufak tefek
Dosyalar ) ortalama 30 MB lık bir hosting hesabı yeterlidir.Yıllık
maliyeti 30 YTL civarındadır. Daha ucuz olanlardan alınınca sorunlarla
karşılaşılması muhtemeldir.
Alan adımızı aldık. Hostingimizi de aldık. Alan adımızı aldığımız
yere biz buradan bi hosting aldık. benim alan adımı buraya yönlendir
diyoruz. onlarda gerekli yönlendirmeleri yapıyorlar.
Hazır sistem kullanmaya başlayacağız diyelim. Ama hangisi?
En çok kullanılanlar Xoops, Joomla, Drupal yada WordPress
dir. (Bu arada WordPress CMS den ziyade blog kategorisine giriyor diye bilirtmekte fayda var).
Bu site WordPress üzerine kurulu. www.mevlutpaban.com sitesini Xoops üzerine kurulu. ( www.mevlutpaban.com‘un
maliyeti 39 YTL’dir ) İstenilen sistemi üstte isimlere tıkladındığında
açılan sitelerin download bölümlerinden indirilebilir. İndirilen
dosyalarda kurulum için gerekli bilgilerin yer aldığı install yada
yardım dosyası mutlaka vardır. ( her biri anlatılmaya çalışılsa
sayfalar yetmeyebilir. )
Dokümanda anlatılan kurulum işlemlerinden sonra sistemimiz hazır olacaktır.
Not-1 : Yazı serisinin devamı gelecektir.
Not-2 : Takıldığınız noktaları yorum olarak eklerseniz. Sonraki adım yazılarında belirtilen konulara da değinmeye çalışırım.
Not-3 : Önemli ve acil durumum var site yapmam lazım
diyorsanız Hakkımda sayfasının alt tarafındaki iletişim formundan bana
yazarsanız yardımcı olmaya çalışacağımdır.
Bu yazı web sitesi yapmak isteyipte nasıl yapacağı konusunda bilgi
sahibi olmayanlar için kaynak gösterme amaçlıdır. En kolay ve hızlı web
sitesi yapma yöntemi hazır sistem kullanmaktır. Web programcılık
bilgisi istemeden kolayca site yapabilirsiniz. Kolayca ama emek olmadan
yemek olmaz misali emek vermek te gerekiyor biraz.
Hazır CMS sistemleri profesyonel programcılar
tarafından oluşturulmuş web site kodlarıdır diyebiliriz. Birileri
yapmış alın kullanın diyor bir nevi. Paylaşımın güzel yanlarından biri…
Bu sistemlerden türkçe desteği olanların bazılarını kısa açıklamalar ve kaynaklarıyla az bişey değinelim şimdi.
Joomla : Bir portal yapacasanız en uygun
çözümlerden birisidir diyebiliriz. İçerisinde Üyelik sistemi, haberler,
anketler iletişim gibi modüler özellikleriyle birlikte kuruluyor.
sonradan bir web sitesinde olabileceğini düşündüğünüz herşeyi
component, modul yada mambot ile ekleyebilirsiniz.
Joomla AnaSayfası joomla.org
Joomla Türkiye Siteleri: joomlaturkiye.org veya www.joomladersleri.com, www.joomlaforumu.com, www.mjturkiye.net/
Örnek Joomla Siteler: ordu.gen.tr veya http://www.antalyaholidayworld.com, http://www.yerbilimleri.com, http://www.uzmanogretmenler.net vs.
Xoops : Oldukça modüler yapıya sahip kullanımı
kolay ve hertürlü içeriği rahatça oluşturabileceğiniz bir hazır
portaldır. Modul konusunda en zengin sistem denebilir. İçinde forum,
galeri, gibi bölümlerin olduğu bir portal düşünüyorsanız Xoops’a
bakmalısınız.
Xoops Ana Sayfası: xoops.org
Xoops Türkiye Siteleri: xoopsum.com, http://www.xoopsturkiye.com, http://www.xoopshocasi.com, http://mjturkiye.net
Örnek Xoops Siteleri: korgan.gen.tr, http://www.turkcedersi.gen.tr, http://www.avcilarda.com, http://www.karakadir.com
Drupal: CMS Portal Sistemlerinde entel denebilecek
olanıdır. Kimine göre en iyisi kimne göre en karışığı kimine görede
gereksizidir. Ama güvenilirliği, şekillendirilebilirliği ve
özelleştirilebilirliği ile kendini ön plana koymuş bir sistemdir. Biraz
daha profesyonel düşünen ve belli seviyede php bilen kişilerin
incelemesi gereken sistemdir.
Drupal Ana Sayfası: drupal.org
Drupal Türkçe Kaynaklar: drupaltr.org, http://drupal.org/profile/country/Turkey
Drupal Siteler: bilgisayarsiz.biz, http://www.harbiyeli.net, http://cas.bilgi.edu.tr/cms
WordPress: Kendime blog (Kişisel Web Sitesi yada
Kişisel Web Günlüğü) yapacağım diyorsanız en iyi seçenek denebilir.
Yazıları tarih ve kategori düzenine göre arşivleyen bir yapıya
sahiptir. Kullanımı oldukça kolay bir hazır sistem blogdur.
WordPress Ana Sayfa: wordpress.org
Wordpress Türkiye Siteleri: wordpress-tr.com, http://tr.wordpress.com, http://www.wpdestek.com
Wordpress Örnek Siteler: Burası, http://www.yakuter.com, http://www.h-yaman.com
MKPortal: Birçok forum sistemi ile entegre
çalışabilen modül bakımından fazla zengin olmayan ama kararlı bir
şekilde gelişimini sürdüren güzel bir hazır portal projesidir.
MKPortal Ana Sayfası: mkportal.it
MKPortal Türkiye Sitesi: mkportal.gen.tr/
MKPortal Örnek Siteler: mbturkiye.com, http://www.bozkurtmhp.com,