DERS 14: FONKSİYONLAR (İŞLEVLER)
Amaçlar:
-Fonksiyon Sınıflamasını
Tanımak.
-Fonksiyonları Kullanmak.
-Fonksiyon Sihirbazını
Kullanmak.
I. FONKSİYONLAR NE İŞE YARAR?
Daha önceki haftalarda da
Microsoft Excel'in bir hesaplama aracı olduğunu belirtmiştik. Bu anlamda
hesaplama için çok sayıda işlem yapılır; bunlar bir ortalama işlemi ya da bileşik faiz hesabı olabilir. İşte Excel'in bu
yetenekleri Worksheet fonksiyonları (işlev) olarak
adlandırılan çok sayıda hazır fonksiyon tarafından yapılır. SUM, AVERAGE
(TOPLA, ORTALAMA) gibi bildiğimiz fonksiyonları örnek gösterebiliriz.
Microsoft Excel'deki yerleşik
fonksiyonlar, standart çalışma sayfası ve makro sayfası hesaplamalarını yapar.
Fonksiyonları, çalışma sayfanızdaki formüllere girerek kullanabilirsiniz. Bir
formül, bir eşit işareti (=) ile başlar ve bir değerler ve işleçler karışımı
ile devam eder. Formülün en başında bir fonksiyon görünüyorsa, herhangi bir
formülde olduğu gibi, onu bir eşit işareti ile başlatmalısınız.
Örnek:
SUM fonksiyonu:
=SUM (B2:B17)
=TOPLA (B2:B17)
Yukarıdaki fonksiyonun anlamı:
Bulunulan hücreye, B2 hücresinden B17 hücresine kadar olan hücreleri toplam ve
yaz.
Fonksiyonlar yukarıdaki gibi
basit olabileceği gibi, çok sayıda fonksiyon içeren formüller şeklinde de olabilir.
=SUM(AVG(INT(SUM(K45:K55)*3/8):M3),45) gibi uzun ve iç içe de olabilir.
Birçok işlemi yaparken
fonksiyonları bilmek ve kullanmak kolaylık sağlar. Bunun yanı sıra finanstan,
muhasebeye ve diğer mühendislik alanlarında çok sayıda işlemi yapmak için Excel
fonksiyonları gerçek birer çözümdür.
Microsoft Excel 2000'de belli
kategoriler altında çok sayıda fonksiyon vardır:
Kategori
Açıklama
Most
Recently Used (En Son
Kullanılan) En son kullandığınız 10 fonksiyon burada listelenir. Siz
fonksiyonları kullandıkça bu listeye eklenirler.
All
(Hepsi)
Excel içindeki bütün
fonksiyonların listesi.
Financial
(Finansal) Finans
ve muhasebe ile ilgili fonksiyonlar.
Date
& Time (Tarih ve Saat) Zaman ve tarih ile ilgili
fonksiyonlar.
Math
& Trig (Metemetik ve
Trigonometri) Matematik ve trigonometri ile ilgili
fonksiyonlar.
Statistical
(Istatistiksel) İstatistik ve analizle
ile ilgili fonksiyonlar.
Lookup
& Reference (Arama ve Başvuru) Belli
alanlarla yapılan işlemlerle ile ilgili fonksiyonlar.
Database
(Veritabanı)
Veritabanı işlemleri.
Text
(Metin)
Metin bazlı işlemler.
Logical
(Mantıksal) Mantıksal fonksiyonlar.
Information
(Bilgi)
Kullanıcıya bilgi vererek
yardımcı olmaya çalışan fonksiyonlar.
User
Defined (Kullanıcı Tanımlı) Sizin
yaratacağınız fonksiyonlar burada listelenecektir. Kullanıcı tanımlı
fonksiyonlar bölümüne bakın.
A. FONKSİYONLARI KULLANMAK
Fonksiyonların kullanımında önemli
olan her fonksiyonun gerekli parametrelerinin yazılmasıdır. Örneğin bir toplama
işlemi yapılacaksa SUM fonksiyonu ile gerekli alanlar belirtilerek
toplanmalıdır.
=SUM(A1:E1)
=TOPLA(A1:E1)
Yukarıdaki fonksiyon çalışma
tablosundaki A1 hücresinden A10 hücresine kadar olan 10 alanı toplar.
A1
1 1000
2 2000
3 3000
4 4000
5 1000
6 =SUM(A1:E1)
SUM fonksiyonunun
uygulanmasının sonucu olarak:
A1
1 1000
2 2000
3 3000
4 4000
5 1000
6 11000
NOT: Bu dokümanlar Faruk
Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Burada adı geçen ticari ünvanlar
ve markalar bilgi amaçlı kullanılmışlardır ve kendi imtiyazlarına sahiptirler.
Bu dokümanlar ticari amaçlı olarak kullanılmaz. Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com adresine bakınız.
B. FONKSİYON SİHİRBAZI
Karmaşık ve içiçe fonksiyonları kullanacağım zaman genellikle sihirbazı
kullanırım. Çünkü elle yazarken öğeleri birbirine ayıran
karakterinden tutunda daha birçok olası sorun bizi beklemektedir. Bu nedenle
birkaç fare tıklamasıyla fonksiyonları kullanmak için fonksiyon sihirbazı çok
yararlıdır.
Fonksiyon sihirbazını
başlatmak:
Fonksiyon sihirbazını
başlatmak için, genellikle veri alanı içinde formülünü konulacağı ya da işlemin yapılıp sonucun konulacağı hücre üzerine
gelindikten sonra, araç çubuğunda Function Wizard (İşlev Sihirbazı) düğmesi tıklanır. Ardından
sihirbaz ekranı karşınıza gelir.
Sihirbaz toplam iki adımdan
oluşur. İlk adım fonksiyonun seçilmesidir. İstediğiniz fonksiyonu, sağ
taraftaki FunctionFunction Category Name (Fonksiyon Adı) altından
seçin. İstediğiniz fonksiyonu burada göremezseniz, sol taraftaki (Fonksiyon
Kategorisi) altından bir kategori adı tıklayın ve sağ tarafta çıkan adlardan
istediğinizi seçin.
Not: Excel'de yer alan mevcut
fonksiyonlara ek olarak finansalToolsmenüsünden
Add-Ins komutu ile ek
fonksiyon kütüphanelerini (Analysis Toolpak) yükleyiniz. ve bilimsel alanda
kullanılan diğer fonksiyonları da fonksiyon listesine eklemek ve kullanmak
istiyorsanız
II. SIK KULLANILAN FONKSİYONLAR
Tarih ve saat fonksiyonları,
tarih ve saat (zaman) bilgisinin elde edilmesi ve işlenmesini sağlar.
DATE Fonksiyonu:
Excel'de her güne bir seri
numarası verilir. DATE fonksiyonu belirtilen bir tarihin (günü) seri numarasını
verir.
=DATE(yıl, ay, gün)
=TARİH(yıl, ay, gün)
Sonucunda o tarihin numarası
elde edilir.
TODAY Fonksiyonu:
Bulunulan günü verir.
Genellikle sistem tarihinden gün bilgisini alarak işlem yapıldığında
kullanılır.
=TODAY() -
"1/1/2001"
= BUGÜN()
Yukarıdaki ifade ile bugün ile
yıl sonu arasında kaç gün olduğu hesaplanır.
TIME Fonksiyonu:
Zamanın seri numarası olarak
karşılığını verir. Bir günün başlangıç anı 0 ile, bitiş anı da 0.9999 değeri
ile ifade edilir.
=TIME(saat, dakika, saniye)
Sonucunda o zaman değerinin
numarası elde edilir.
NOW Fonksiyonu:
O anki zamanı tarih ve zaman
olarak verir. Diğer bir deyişle o anki zamanı gün, ay, yıl ve saat olarak
verir.
=NOW()
= ŞİMDİ()
Sonucunda o anın değeri elde
edilir.
INT Fonksiyonu:
Belirtilen bir sayıyı tam
sayıya yuvarlar.
=INT(2.34)
Sonucu: 2
=TAMSAYI()
Örneğin rastgele
üretilen bir değeri tamsayıya çevirmek için:
=INT(RAND()+1)
Sayısal loto sayısı
üretmek:
=TAMSAYI((S_SAYI_ÜRET()*49)+1)
PRODUCT Fonksiyonları
Verilen sayıları çarpar.
=PRODUCT(3,7)
ya
da
=ÇARPIM(3,7)
Sonucu: 21
RAND Fonksiyonu:
0 ile 1 arasında rastgele bir sayı üretir.
=S_SAYI_ÜRET()
=RAND()
RAND() fonksiyonu 0 ile 1
arasında bir gerçek bir sayı üretir. Bu nedenle genellikle bir sayı ile
çarpılır ve tamsayıya çevrilerek kullanılır.
=Int(Rnd(1) * 49) + 1
Yukarıdaki fonksiyon her
çalıştığında 1 ila 48 arasında bir sayı üretir.
ROUND Fonksiyonu
Tanımlanan bir sayıyı
belirtilen ondalık uzunluğa yuvarlar.
=ROUND(sayı, hane sayısı)
=ROUND(42.789, 1)
=YUVARLA(42.789, 1)
Sonucu: 42.72
EXCEL'in
en yaygın kullanıldığı alanlardan birisi de finanstır (mali işler). Çok sayıda finansal fonksiyonun kullanımını öğrenerek mevcut ticari
işlemlerinizi kolaylaştırabilir ya da yeni çözümler
ve uygulamalar yapabilirsiniz.
PMT Fonksiyonu:
En yaygın kullanılan finansal (mali) fonksiyondur. Payment n dönem sonunda gerçekleşecek nakit girişi ya da çıkışını hesaplar.
(ödeme) fonksiyonu, belli bir faiz oranı üzerinden
=PMT(ana para, faiz, süre)
Örnek: Yıllık %90 faizle 400
milyon liralık malı 12 ay taksitle almak için ne kadar ödeme yapmanız gerekir?
=PMT(%90/12;12;-400000000)
III. UYGULAMA
Microsoft Windows 9x ya da Windows 2000 yüklü bir bilgisayarda aşağıdaki
uygulamaları yapın:
1. Ay ortalamalarını,
giderlerin önceki aya göre artış oranlarını hesaplayan formülleri yazın.
2. ROUND fonksiyonunu
kullanarak virgüllü çıkan sonuçları tam yuvarlatın.
3. INT fonksiyonunu kullanarak
virgüllü çıkan sonuçları tam sayıya çevirin.
4. İşlemleri elle ve daha
sonra da Fonksiyon Sihirbazıyla yapın.
Veri:
Kişisel Giderler ocak şubat
Artış Oranı? mart nisan toplam
Giyim 100 50
=? 50 12 212
Visa 100 100 200 300
700
Cep Telefon 20 30 20 40 110
Öğlen Yemeği 20 30 30 30 110
Kitap 10 10 0 30 50
Kişisel Gider Toplamı250 220 300 412
1182
Ay Ortalamaları ? ? ? ? ? ? ?
GÖZDEN GEÇİRME
1. Fonksiyon (işlev)
kullanmanın deneyimli bir kullanıcıya ne gibi yararları olabilir?
2. Finansal
fonksiyonlar nelerdir? Örnek veriniz.
3. Kullanıcı kendi
fonksiyonunu yazabilir mi? Bu ne gibi yararlar sağlar?
