Kamet Nedir?
Namazların farzlarını kılmaya başlarken okunan ezan sözlerinden ibarettir. Ezan
vaktin başlangıcında okunur; ikamet ise farza durulacağı zaman getirilir.
Kamet getirmenin hükmü nedir?
Beş vakit namaz ile Cuma namazı için ezan ve kamet getirilmesi, ayrıca Cemaatle
kılınacak kaza namazları için de, ezan ve kamet okunması sünnettir. Kamet vacip
değildir. Kendi evlerinde tek başına namaz kılan erkekler için, ezan ve kamet
müstehabdır. Kadınların ise, ezan ve kamet getirmeleri gerekmez.
Kamet getirek namazın dışında bir
sünnettir,getirildiğinde sevap kazanılır,
getirilmediğinde sevaptan
mahrum kalınır.
Kamet getirmemek
namazın faziletini düşürmez.
KAMET
Namaz için
seslenmek, kamet getirmek, ifa ve eda etmek. Aslı "ikâmet" olup, türkçede "i"
siz kullanılır. Bir terim olarak, farz namazlardan önce, tek başına namaz
kılacak olan kimsenin cemaatle kılınacak farz namazdan önce ise müezzinin
okuduğu ezan benzeri sözlerdir. Sünnete uygun olarak kâmet şu kelimelerden
ibarettir. Allahü ekber, Allahü ekber. Eşhüde en la ilâhe illallah. Eşhüde en la
ilâhe illallah. Eşhedü enne muhammeden abdühü ve rasululullah. Eşhedü enne
muhammeden abdühü ve rasulullah. Hayye alessalat, hayye alessalat. Hayye alel-felâh.
Hayye alel-felah. Kad kâmeti's-sâlatu. Kad kameti's-sala. Allahü ekber, Allahü
ekber, La ilâhe illallah"
Hanefî
hukukçularına göre kamet ezanın benzeridir. Sözler yukarıdaki gibi ikişer kere
tekrarlanır. Yalnız sonuna "kadkami's-salah" (namaz başladı) cümlesi eklenir.
Ömrün sonuna kadar Bilâl Habeşi ile İbrahim en-Nehaî'nin kameti çift sözlerle
okudukları, Emeviler devrinden itibaren, kamet'te ezandaki gibi iki kere
tekrarlanan sözlerin hızlı okumayı sağlamak için bir'e indirildiği nakledilir
(İbnü'l-Hümâm, Fethu'l-Kadir, Mısır 1389/1970, I, 242-244). Hz. Peygamber, Bilâl
(r.a)'e hitaben şöyle buyurmuştur: "Ezan okuduğun zaman ağır ağır oku. Kamet
getirdiğin zaman ise hızlı oku " (Tirmizi, Salât, 29).
Aynı zamanda
sahih rivayetlerle Hz. Peygamber'in, kâmet'te, ezandan farklı olarak çift okunan
sözlerin tek yapılmasını emrettiği de nakletmiştir (bk. Buhârî, Ezân, 3; İbn
Mâce, Ezân, 6). Bu da Hanefiler dışında kalan diğer mezhep imamlarının tercih
ettiği rivayetlerdir.
Sabah ezanında
tekrarlanan "es-Salatu hayrun mine'n-nevm (namaz uykudan daha hayırlıdır)"
cümlesini, ilk olarak Bilâl (r.a) Rasûlüllah (s.a.s)'i uykudan uyandırmak için
söylemiş, bu sözler hoşuna giden Allah Rasûlü şöyle buyurmuştur: Ey Bilâl, bu
sözler güzel oldu. Bu cümleni sabah ezanında da tekrarla" (İbnul Humam, a.g.e,
I, 242, 243).
Kâmetin Türkçe
anlamı şöyledir: "Allah en büyüktür, Allah en büyüktür, Allah en büyüktür, Allah
en büyüktür, Allah'tan başka ilah olmadığına şehadet ederim, Allah'tan başka
ilah olmadığına şehâdet ederim, Muhammed'in Allah'ın rasûlü olduğuna şehadet
edelim. Muhammed'in Allah'ın Rasûlü olduğuna şehadet ederim. Haydin namaza,
Haydin namaza, Haydin kurtuluşa, Haydin kurtuluşa, Namaz başladı. Namaz başladı,
Allah en büyüktür, Allah en büyüktür Allah'tan başka ilah yoktur".
Beş vaktin
farz namazlarında ve Cuma namazının farzında kamet getirilir. Kaza namazında da
bu böyledir. Ancak Vitir, Teravih, Bayram, Cenâze ve Nâfile namazlarda kamet
getirilmez. Kamet erkeklere has bir sünnettir. Kadınlar kamet getirmezler. Kamet
cemaatın müstehab olan sünnetlerindendir. Kadınlar ve çocuklar bir arana gelerek
namaz kılsalar bile kamet gerekmez. Namazlarından bazısı kazaya kalan
namazlarını peşipeşine kılabilir. Bulunduğu yerden ayrılmadığı sürece tek kamet
yeterli olur.
Yolcu erkekler
de yolculukları sırasında ezan okur, kamet getirirler. Yolcu, ezan okumayabilir.
Ancak kamet getirmesi sünnettir.
Mahalle
camiinde yapılan kamet evler için geçerlidir. Evde namaz kılan kişi kamet
getirmese de olur. Kamet getirirse daha iyidir.
Kadınların,
bunakların, cünüplerin kamet getirmeleri mekruhtur. Abdestsiz kimselerin de
ikamette bulunması mekruhtur. Fakat bu gibi kimseler tarafından yapılan kametler
iade edilmez.
Ezan ağır
okunur. Fakat kamet hızlı yapılır. Kamet ayakta yapılır. Kamet getiren kişi
kıbleye döner.
Cemaatın kamet
getiren müezzine uyması ve beraberce içinden kamet yetirmesi, "Hayye Alessalah,
Hayye Alelfelah" denilirken de" La havle ve la kuvvete illa billah" diye
icâbette bulunması müstehabdır.
Kamet, vaktin
değil namazın sünnetidir (el-Kâsânî, Bedâyiu's-Sanayi', Beyrut 1402/1982, I, 148
vd.; İbnu'l Humam a.g.e, I, 243 vd.; el feteva'l Hindiyye, Beyrut 1400/1980, I,
55 57; İbn Âbidin, Reddü'l-Muhtar İstanbul 1984, I, 388, 389 vd).
Hamdi
YUSUFOĞLU
5 VAKİT NAMAZ
|
NAMAZIN VAKTI
|
SÜNNET FARZDAN ÖNCE
|
FARZ
|
SÜNNET FARZDAN SONRA
|
VITIR
|
TOPLAM
|
| SABAH |
2 |
2 |
- |
- |
4 |
| ÖGLE |
4 |
4 |
2 |
- |
10 |
| IKINDI |
4 |
4 |
- |
- |
8 |
| AKSAM |
- |
3 |
2 |
- |
5 |
| YATSI |
4 |
4 |
2 |
3 |
13 |
Namazin Sartlari
1) Hadesten Taharet: Hades denilen
manevî kirin giderilmesi için, abdest almak, gerekli hallerde gusül yapmaktir.
2) Necasetten Taharet: Namaz kilacak kisinin,
bedeninde, üzerindeki elbisede ve namaz kilacagi yerde pislik varsa bunlari
temizlemektir.
3) Setr-i Avret: Namaz kilacak kisinin vücudunda
örtünmesi gereken yerleri örtmesi demektir.
Erkeklerin: Göbek ile diz kapagi arasini (dizkapagi
dahil),
Kadinlarin: Yüz, el ve ayaklardan baska vücudunun her
tarafini örtmeleri gerekir.
4) Istikbal-i Kible: Namazi kibleye dönerek kilmaktir.
Kible, Mekke sehrindeki kutsal bina olan Kâbe yönüdür. Kâbe, Hz. Ibrahim ve Hz.
Ismail tarafindan yapilmistir.
5) Vakit: Namazlari kendi vakitleri içinde
kilmaktir.Vakti gelmeden bir namazi kilmak caiz degildir.
6) Niyet: Hangi namazi kildigini bilmek ve kalbinde
hatirlamaktir. Niyetin dil ile söylenmesi sünnettir.
Namazin Rukünleri
1) Iftitah Tekbiri:
Namaza baslarken tekbir almak demektir.
2) Kiyam: Namazda ayakta durmak demektir.
3) Kiraat: Namazda ayakta iken biraz Kur'an okumaktir.
4) Rükû': Namazda eller diz kapagina erisecek kadar
egilmektir.
5) Sücûd: Rükû'dan sonra ayaklar, dizler ve ellerle
beraber alni yere koymaktir.
6) Ka'de-i Ahîre: Namazin sonunda "Ettehiyyatü"
okuyacak kadar oturmak demektir.
Namazin Vacibleri
1) Namaza "Allahu Ekber"sözü ile baslamak.
2) Farz namazlarin ilk iki rek'atinda, nafile
namazlarin her rek'atinda Fatiha suresini okumak.
3) Farz namazlarinin ilk iki rek'atinda, vitir ve
nafile namazlarin her rek'atinda Fatihadan sonra sûre veya ayet okumak.
4) Fatihayi sureden önce okumak.
5) Secdede alin ile beraber burnu da yere koymak.
6) Üç ve dört rek'atli namazlarin ikinci rek'atinda
oturmak (Buna ka'de-i ûlâ=birinci oturus
7) Namazlardaki birinci oturus ile son oturuslarda
ettehiyyatü'yü okumak.
8) Cemaatle kilindigi zaman sabah, cuma, bayram,
teravih ve vitir namazlarinin her rek'atinda, aksam ve yatsi namazlarinin ilk
iki rek'atinda imamin fatiha ve sureyi açiktan, ögle ve ikindi namazlarinda ise,
gizlice okumasi.
9) Imama uyan cemaatin fatiha ve sureyi okumayip
susmasi.
10) Vitir namazinda kunut tekbiri almak ve kunut
dualarini okumak.
11) Bayram namazlarinda alinan ilâve tekbirler.
12) Ta'dili erkân, yâni ayakta iken dosdogru, rükûda
dümdüz olmak (Kadinlar biraz meyilli dururlar), rükûdan kalkinca iyice
dogrulmak, iki secde arasinda tam oturmak.
13) Namazin sonunda saga ve sola selâm vermek.
14) Namazda yanilma olursa sehiv secdesi yapmak.
Namazin Sünnetleri
1)
Bes vakit namaz ile Cuma Namazi için ezan ve kamet getirmek
2) Iftitah tekbirini alirken elleri yukariya kaldirmak
3) Sübhaneke ve Eûzu-Besmele'yi sessizce okumak
4) Sag eli sol el üzerine koymak
5) Fatiha'dan sonra gizlice 'amin' demek
6) Rükû ve secdeye egilip kalkarken alinan tekbirler
7) Rüku ve secde tesbihleri. ( Rukû'da üç defa
"SÜBHANE RABBIYE'L AZÎM" ve her iki secdede üçer defa SÜBHANE RABBIYE'L ÂLÂ"
demek.)
8) Rukü'dan dogrulunca "SEMIALLAHU LIMEN HAMIDEH" ve
hemen arkasindan "RABBENA LEKE'L HAMD" demek.
9) Kiyamda bir özür bulunmadigi takdirde iki ayagin
arasini dört parmak kadar açik bulundurmak.
10) Rukü'da parmaklar açiK olarak dizleri tutmak,
dizleri, dirsekleri dik ve sirti bas ile dümdüz halde bulundurmak.
11) Secdeye varirken önce dizleri, sonra elleri, sonra
yüzü vere koymak. Secdeden kalkarken önce yüzü, sonra elleri, sonra dizleri
kaldirmak.
12) Tahiyyati sessizce okumak.
13) Selama sagdan baslamak
14) Sütre edinmek (Önü açik yerde namaz kilarken önüne
sütre koymak)
Namazi Bozan Seyler
1)
Namazda konusmak.
2) Birsey yemek veya içmek.
3) Kendi isitecegi kadar gülmek (yanindakilerin
isitecegi kadar gülerse abdesti de bozulur.)
4) Birine selâm vermek veya verilen selâmi almak.
5) Gögsünü kibleden çevirmek.
6) Dünyaya âit bir seyden veya bir agridan dolayi
aglamak "ah" demek. (Allah korkusundan dolayi aglamak namazi bozmaz.)
7) Öksürügü yok iken öksürmeye çalismak. (Elde
olmayarak normal gelen öksürük namazi bozmaz.)
8) Namazda bir is yapmaya çalismak.
9) Bir seye üflemek.
10) Kur'an'i, manasi bozulacak sekilde yanlis okumak.
11) Ayeti mushaf'a bakarak (yüzünden) okumak.
12) Namazda abdesti bozulmak.
13) Teyemmüm eden kimsenin namazda suyu görmesi, mesh
müddetinin namazda bitmesi.
14) Sabah namazini kilarken günesin dogmasi.
15) Cemaatle namazda kadinlarla erkeklerin arada bir
perde olmadan yanyana bir safta kilmasi.
16) Namazda örtünmesi gereken yerlerin açilmasi ve bu
açilmanin bir rükûn yapacak kadar süre devam etmesi.
17) Bayilmak, çildirmak...
Namazin Mekruhlari
1)
Sıkışık abdestle namaz kilmak
2) Namazda elbise veya bir baska yerle oynamak
3) Namazda bir yere dayanmak
4) Gerinmek veya esnemek
5) Parmaklari çitlatmak
6) Özürsüz bagdas kurmak
7) Insan yüzüne karsi kilmak
8) Kiraatta, Kur'an-i Kerimdeki siraya uyulmamasi. Bir
sure atlamak
9) Erkeklerin secde ederken kollarini tamamiyla yere
dösemeleri
10) Tek ayak üzerinde durmak veya bir ayagi yerden
kesmek ve digerine dayanmak
11) Namazda daha selam vermeden terleri veya yüze
dokunmus olan topraklari silmek
12) Namaz içinde, verilen selami el veya bas
isaretleriyle almak
13) Ikinci rekatta birinci rekata göre daha uzun
okumak
14) Yanmakta olan atese dogru namaz kilmak....
